Blog J.B.

Rok liturgiczny

Rok liturgiczny to wspomnienie zbawczego misterium Jezusa Chrystusa w ciągu jednego roku kalendarzowego, rozpoczyna go pierwsza niedziela Adwentu, która przypada między 27 listopada a 3 grudnia. W trakcie  roku przekazywana jest cała historia zbawienia, opisana na kartach Biblii – w dni powszednie w cyklu 2-letnim, w niedziele – w cyklu 3-letnim. Kolejno odsłaniane jest całe Misterium Chrystusa: oczekiwanie, zwiastowanie, nadejście, działalność, śmierć, zmartwychwstanie.

Rok kościelny nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Chociaż bowiem liczy prawie tyle samo dni i tygodni (52), to jednak rozpoczyna się pierwszą niedzielą Adwentu (koniec listopada lub początek grudnia), a kończy się ostatnią niedzielą uroczystości Chrystusa Króla. Ma on własną strukturę, podziały i święta.

Rok liturgiczny opiera się na zwartej organizacji dni i tygodni. Tworzy on cykl powtarzający się niemal identycznie. Myliłby się jednak, kto by sądził, że rok kościelny, liturgiczny, powstał w jednym dniu, zaplanowany w każdym szczególe przez jakiś sobór czy któregoś z papieży. Powstał on drogą powolnego „rozwoju; procesu, który trwał przez wieki i nie został jeszcze zakończony”. Podobnie jak większość chrześcijańskich instytucji, ma on swoją długą i bogatą historię.

Z całą pewnością od wieku II datuje się zwyczaj obchodzenia w Kościele pamiątki Zmartwychwstania Pańskiego jako osobnego święta, przypadającego w rocznicę tego wydarzenia. Z biegiem lat uroczystość ta staje się centralną w roku liturgicznym Kościoła. Bardzo wcześnie, bo już w wieku III i IV powstaje triduum przygotowawcze do obchodu Wielkanocy, rozszerzone niebawem (wiek IV-V) o cały okres Wielkiego Postu. Rozszerzony także znacznie zostaje czas wielkanocny o dni następujące po uroczystości Zmartwychwstania Pańskiego aż po Pięćdziesiątnicę, czyli do uroczystości Zesłania Ducha Świętego, którą zaczęto wprowadzać już w wieku IV.

W tym samym wieku IV wprowadzona zostaje z wolna do roku kościelnego uroczystość Narodzenia Pana Jezusa, do której także niebawem dojdzie okres przygotowania, rozbudowany zwłaszcza pięknie na Zachodzie w cztery niedziele Adwentu. Tak więc powstały dwa okresy roku kościelnego: wielkanocny i Bożego Narodzenia, organicznie ze sobą związane, bo dotyczące tej samej osoby Jezusa Chrystusa i tej samej tajemnicy – zbawienia rodzaju ludzkiego. Kiedy pierwsza jest tej tajemnicy zapowiedzią i zapoczątkowaniem, to druga jest jej dopełnieniem i ukoronowaniem. Od wieku VII wprowadzono oktawę świąt Bożego Narodzenia.

Kiedy już od wieku I zaczęła się lać nader obficie krew męczeńska, spontanicznie wyłaniać się zaczął w roku Bożym cykl drugi, równoległy: świętych męczenników – Apostołów, biskupów, kapłanów, diakonów i wiernych. Groby tych męczenników zaczęto wyróżniać pieczołowitą troską, tak, aż stały się one z czasem sanktuariami, do których zaczęli wierni pielgrzymować. Co roku zbierano się na tym miejscu spoczynku ich śmiertelnych szczątków dla obchodu wspomnień zmarłych; na grobach ich odprawiano Mszę świętą; od wieku IV zaczęto stawiać im świątynie. Dzień ich bohaterskiej śmierci obchodzono jako dzień ich narodzin dla nieba, pamiątkę odniesionego przez nich zwycięstwa.

Od wieku IV rozpoczyna się również kult świętych wyznawców, a więc tych, którzy całym życiem swoim świadczyli godnie o Jezusie Chrystusie. W tym też czasie wyjątkowo bujnie zaczyna się rozwijać kult Najświętszej Maryi Panny, Matki Zbawiciela świata. Do głosu dochodzi także angeologia, czyli nauka o aniołach i ich kult.

ADWENT – przygotowuje nas do powtórnego przyjścia Chrystusa oraz do obchodów pamiątki narodzin Zbawiciela. Otwiera również nowy rok liturgiczny {kościelny}. Obejmuje 4 kolejne niedziele, rozpoczyna się od pierwszej niedzieli po uroczystości Chrystusa Króla i trwa do pierwszych Nieszporów Narodzenia Pańskiego. W tym czasie obowiązuje  fioletowy kolor szat liturgicznych jako znak oczekiwania. Tylko podczas Mszy św. roratnich kapłani używają szat w kolorze białym lub niebieskim.

OKRES BOŻEGO NARODZENIA – rozpoczyna się od pierwszych Nieszporów Narodzenia Pańskiego i trwa do niedzieli po Objawieniu Pańskim (6 stycznia). Zwyczajowo trwa dłużej – do uroczystości MB Gromnicznej. Obowiązuje biały {złoty} kolor szat liturgicznych – znak wspaniałego Światła, które z nieba zstąpiło na ziemię.

OKRES WIELKIEGO POSTU – przygotowuje nas do uroczystości Paschy /Wielkanocy/, rozpoczyna go Środa Popielcowa i trwa 40 dni – do Mszy św. Wieczerzy Pańskiej (Wielki Czwartek).

ŚWIĘTE TRIDUUM PASCHALNE – rozpoczyna się od wieczornej Mszy Wieczerzy Pańskiej i kończy pierwszymi Nieszporami Niedzieli Zmartwychwstania.

W okresie Wielkiego Postu obowiązują szaty liturgiczne w kolorze fioletowym – znak nawrócenia, wysiłku potrzebnego do naśladowania Jezusa.

 

OKRES WIELKANOCY – Zmartwychwstanie Jezusa jest najważniejszym wydarzeniem dla chrześcijan. Obejmuje 50 dni – od Niedzieli Zmartwychwstania do Niedzieli Zesłania Ducha Świętego. Biały kolor szat liturgicznych oznacza światło Chrystusa Zmartwychwstałego.

 

UROCZYSTOŚĆ ZESŁANIA DUCHA ŚWIĘTEGO (Pięćdziesiątnica nazywana inaczej Zielonymi Świątkami) – obchodzona na pamiątkę zesłania Ducha Świętego na Apostołów w jerozolimskim Wieczerniku. Ta niedziela kończy okres Wielkanocy. W tym dniu kapłani sprawują liturgię w szatach koloru czerwonego /znak ognia Ducha Świętego/.

 

CZAS ZWYKŁY W CIĄGU ROKU – obejmuje 34 (33) tygodnie. Rozpoczyna się w poniedziałek po Niedzieli Chrztu Pańskiego i trwa do wtorku przed Środą Popielcową. Powtórnie zaczyna się w poniedziałek po Niedzieli Zesłania Ducha Świętego i kończy przed pierwszymi Nieszporami I Niedzieli Adwentu. W tym czasie przypadają m.in. uroczystości: Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej (Boże Ciało), Chrystusa Króla wszechświata. Szaty liturgiczne w tym okresie mają kolor zielony – to znak nadziei, która nas ożywia w drodze do królestwa Bożego.

 

***********************************************************************************************

 

Kolory w liturgii:

Kolor fioletowy — symbolizuje oczekiwanie, nawrócenie, wysiłek naśladowania Jezusa Chrystusa, żałoby. Używany w okresie Adwentu, Wielkiego Postu, Dzień Zaduszny i podczas mszy św. za zmarłych.

 

Kolor czerwony  —  obowiązuje w Niedzielę Palmową, Wielki Piątek, uroczystość Podwyższenia Krzyża Świętego oraz w dni poświęcone apostołom i męczennikom.

 

Kolor biały /złoty, srebrny/ — używany podczas Mszy św. Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek, uroczystości ku czci Chrystusa, NMP i świętych. Symbolizuje światło i radość.